Klimaatbestendige wegen: kennis uitbreiden en inzetten op awareness

Klimaatbestendigheid bij weginfrastructuur kan nog een boost gebruiken. Achter de schermen bouwen we kennis op en werken we aan awareness. “De volgende stap van de focusgroep klimaatbestendige infrastructuur is alles in een beleidsaanbeveling en een technische leidraad gieten”, zegt Veerle Vanempten, expert omgeving, klimaat en onroerend erfgoed bij Agentschap Wegen en Verkeer.

Nuttigste tools voor weginfrastructuur “In 2025 plaatsten we het thema klimaatbestendige infrastructuur op de agenda”, legt Veerle uit. “We stonden veel in contact met studiebureaus en andere agentschappen. Er bestaan al heel wat tools, maar welke zijn het nuttigste voor weginfrastructuur en hoe kunnen we die het best inzetten? Die vragen hebben we beantwoord.”

We organiseerden een sessie op het Belgische Wegencongres waar Cristina Deidda (VUB) sprak over wat het gaat kosten om klimaatbestendige infrastructuur uit te rollen voor Europa”, zegt Veerle. “Mike Woning (Deltares) legde uit hoe ze bij de Nederlandse overheid stresstesten aanpakken. Jacques Teller (ULiège) vertelde hoe men aan de hand van gsm-signalen de mobiliteit zag veranderen na de waterbom in Verviers.”

Expertise- en kennisverbreding “Daarnaast namen we ook het trekkerschap over van Mobiliteit en Openbare Werken binnen de focusgroep klimaatbestendige infrastructuur onder de greendeal klimaatbestendige omgeving”, gaat Veerle verder. “Deze focusgroep bestaat zowel uit overheid, denk aan collega’s van de Werkvennootschap, Lantis en de VMM, maar ook studiebureaus zijn betrokken. Met de collega’s gingen we spreken op het Baanbrekers-event waar we ook interessante inzichten verzamelden over hoe studiebureaus, de beton- en asfaltsector en de aannemerij naar klimaatbestendige weginfrastructuur kijken.”

We namen ook een kijkje over de grenzen. “In Nederland gingen we na hoe zij hun klimaatadaptatie plannen. Op vlak van stresstesten staan zij al wat verder, dat maakte ons weer wat wijzer.”

Next step: beleidsaanbeveling en technische leidraad Met al die vergaarde kennis gaan we aan de slag, zowel binnen AWV als in de focusgroep klimaatbestendige infrastructuur. “De focusgroep wil alles in een beleidsaanbeveling en technische leidraad gieten”, zegt Veerle. “Dat moet een houvast worden voor de collega’s bij de volgende stappen richting duurzame verkeersinfrastructuur.”

INTERVIEW

Hakhout maakt onze wegen veiliger, maar wat met de biodiversiteit?

In november 2025 startte het nieuwe hakhoutseizoen, met bomen die tot net boven de grond worden ingekort voor meer verkeersveiligheid langs wegen. Maar hakhout wakkert ook de biodiversiteit aan. Judith Wouters, AWV-expert omgeving en Luc De Keersmaeker, onderzoeker bosbeheer bij het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) leggen uit waarom.

Voor de natuurliefhebber lijkt hakhout een vrij drastische ingreep, maar wat zijn de gevolgen voor de natuur? Luc De Keersmaeker: “Hakhoutbeheer kan net goed zijn voor de biodiversiteit van de bosranden. Het lijkt drastisch, maar er ontstaan na het hakken al snel nieuwe scheuten die opnieuw uitgroeien tot meerstammige bomen. Net gekapt hakhout laat meer licht toe, waardoor de bodem opwarmt. Het trekt daardoor insecten en vogels aan die je op donkere en koele plekken centraal in een bos niet snel aantreft. Sommige van deze soorten zijn zeldzaam geworden omdat onze bossen ouder en donkerder zijn dan vroeger en omdat bosranden gevoelig zijn voor vervuiling. Maar het hakhoutbeheer is niet positief voor alle soorten. Spechten bijvoorbeeld geven de voorkeur aan oude, dikke stammen. In een geschikte omgeving, bij voorbeeld aansluitend bij bossen, heeft het hakhoutbeheer een meerwaarde voor de natuur.”

Judith Wouters: “Doordacht beheer is inderdaad belangrijk. Zo streven we er ook vaker naar om zones niet volledig in hakhoutbeheer te zetten, maar waardevolle bomen te laten staan als overstaanders. Daarnaast proberen we op locaties waar dood hout belangrijk is, een deel van het gekapte hout te laten liggen. Dit dood hout is ook belangrijk voor bijvoorbeeld zwammen en bodembiodiversiteit. Zo proberen we ons hakhoutbeheer steeds ecologischer te maken.”

Hoe wordt er bepaald wanneer er aan hakhout moet gedaan worden? Judith: “Op plaatsen waar ook in het verleden hakhoutbeheer werd toegepast, bekijken we meestal of de zone toe is aan een nieuwe cyclus. Onze collega’s die instaan voor het wegenonderhoud signaleren tijdig als de vegetatie opnieuw te hoog wordt of er gevaar voor de verkeersveiligheid dreigt. Zo wordt jaarlijks bepaald op welke wegsegmenten er hakhoutbeheer wordt uitgevoerd.” Op welke manier werken AWV en het INBO hierover samen? Luc: “AWV en INBO hebben intensief samengewerkt om een visie en onderbouwing uit te werken. Hakhout langs wegen en waterwegen is geen doel op zich: veiligheid voor de weggebruiker is het uitgangspunt. Een waardevolle bosrand creëren met behulp van hakhoutbeheer kan een pluspunt zijn.”

Welke rol is er weggelegd voor lokale besturen? Judith: “Als AWV proberen wij voldoende te communiceren via onze website met een overzichtskaart van alle geplande hakhoutwerken en met bewonersbrieven waarin we benadrukken dat het gaat om het verjongen van bomen, niet om het weghalen. Hierin ligt zeker een rol voor steden en gemeenten om die communicatie mee uit te dragen en te versterken en het draagvlak te vergroten.” Wat is het grootste misverstand rond hakhout? Judith: “Dat de overheid het doet om financiële redenen. Uitvoeren van hakhoutbeheer kost namelijk meer dan dat het opbrengt. Het is ook een misvatting dat de Vlaamse overheid betaald wordt voor de houtopbrengst. Aannemers staan zelf in voor het afvoeren van het hout dat vrijkomt bij de werken en zoeken daarbij een geschikte afzetmarkt.”