De zin en onzin van rooilijnen
Rooilijnen zijn bedoeld om ruimte te voorzien voor de weg van morgen. Dat klinkt interessant maar in de praktijk zorgen ze voor veel vragen en administratief opzoekwerk. Bij de herziening van het proces adviezen en vergunning was het dan ook vanzelfsprekend om met de rooilijnen aan de slag te gaan. Sara Kinds, teamverantwoordelijke wegeninspectie en patrimonium en trekker van het project, vertelt ons er alles over.
Sara, laten we beginnen bij het begin. Wat zijn rooilijnen?
Een rooilijn is de huidige of toekomstige grens van de openbare weg met private percelen. Ze worden opgemaakt door de bevoegde wegbeheerder. Voor gewestwegen zijn wij dat. Bij AWV werken we vooral met toekomstige rooilijnen: ze geven aan tot waar we in de toekomst gronden kunnen onteigenen om een weg aan te leggen of aan te passen. Een rooilijn mag je niet verwarren met een bouwlijn. Een bouwlijn geeft aan waar een woning of gebouw op een perceel mag gebouwd worden.
Waarvoor zijn rooilijnen belangrijk?
Eigenaars van een perceel, woning of gebouw waar een rooilijn door loopt, weten dat ze in de toekomst kunnen onteigend worden omwille van een nieuwe weg, een fietspad ... Met de nadruk op kunnen want soms worden projecten op de lange baan geschoven, soms verandert het ontwerp waardoor de woning toch niet hoeft te verdwijnen.
Wil de eigenaar zijn pand verbouwen, dan heeft hij daarvoor een gunstig advies nodig van de wegbeheerder. AWV dus, in geval van gewestwegen. We gaan na of de verbouwing niet in conflict komt met toekomstige wegenwerken én of de verkeersveiligheid niet in het gedrang komt. Bij een gunstig advies wordt automatisch een ‘afstand van meerwaarde’ toegepast. Dit wil zeggen dat we de garantie geven dat we de eerste vijf jaar niet onteigenen. Als we daarna toch overgaan tot onteigening, krijgt de eigenaar enkel de waarde van de woning vóór de verbouwing vergoed. De meerwaarde van de verbouwing wordt dus niet meegenomen. Ook wanneer bij een latere aanleg wordt beslist om de woning toch niet te onteigenen, blijft de afstand meerwaarde op het pand rusten, waardoor de woning een lagere waarde behoudt.
Rooilijnen zorgen dus ook voor veel onzekerheid.
Zijn er voor alle gewestwegen rooilijnen?
Nee, dat is niet het geval. Soms zijn ze ook gewoon moeilijk terug te vinden omdat ze meer dan 100 jaar oud zijn. In de jaren ‘80 was er het idee om voor elke weg een rooilijn te hebben. Toen zijn er veel rooilijnplannen bijgekomen. Maar veel van die plannen zijn nooit officieel goedgekeurd via een Koninklijk Besluit (KB). Sinds het decreet van 2010 zijn onze adviezen niet meer bindend, tenzij ze gebaseerd zijn op een wettelijk document. Dit betekent dat we niet zomaar naar deze niet officiële documenten kunnen verwijzen als bindende regels maar op zoek moeten naar de wettelijke rooilijnen. Dus samengevat, het is een hele klus om na te gaan of er een rooilijn is, en als er eentje is: of die rooilijn officieel is. Los daarvan is het ook een heel proces om een rooilijnplan op te maken: je moet perceelsgrenzen bepalen, eigenaars aanschrijven, procedures doorlopen ...
Hoe zijn we met onze rooilijnen aan de slag gegaan?
In een eerste fase hebben we een inventaris gemaakt van de huidige rooilijnen. Is er voor die gewestweg een rooilijnplan? Is dat plan officieel (vastgelegd in een koninklijk besluit)? En is het plan nog actueel op basis van onze toekomstplannen? Die oefening hebben de districten eind vorig jaar afgewerkt.
In een tweede fase, die nu aan de gang is, gaan we kijken welke rooilijnplannen we willen behouden of nog opmaken. Dat doen we, volgens onze nieuwe visie, alleen maar als we relatief zeker zijn van een toekomstig infrastructuurproject. Het is zeker niet meer de bedoeling om voor elke weg een officieel rooilijnplan te hebben. We willen er wel voor zorgen dat elke nieuwbouwwoning ver genoeg van onze gewestweg wordt gebouwd. Daarom willen we er een Vlaams besluit doorkrijgen die achteruitbouwstroken oplegt. Dat is een strook naast de weg waarop niet gebouwd mag worden. Als dat zou lukken, hebben we op termijn een goed alternatief voor onze rooilijnen.
Isabelle Brackx, districtchef van het district Kortrijk ging aan de slag met de rooilijnen in haar district.
Isabelle, hoeveel rooilijnplannen hebben jullie teruggevonden?
We hebben in totaal 210 km gewestwegen in het district Kortrijk. Voor bijna 100 km van die wegen hebben we een rooilijnplan. Die plannen zijn niet allemaal officieel goedgekeurd door een Koninklijk Besluit (KB). Zo’n 30 km zit vervat in een rooilijnplan met KB, 70 km in een rooilijnplan zonder KB. De oudste rooilijnplannen dateren van de jaren 50.
Was het een grote oefening?
We zijn er met een heel team ingevlogen: de teamverantwoordelijke patrimonium, onze landmeters en onze wegentoezichters. Dat maakte dat we op een paar dagen de oefening rond hadden.
Hoeveel kilometer aan rooilijnen willen jullie uiteindelijk overhouden/creëren?
Uiteindelijk kwamen we op 27 km gewestweg waarvoor we een rooilijnplan willen hebben. Daarvoor keken we naar de uitrusting van de weg. Lag er al een vrijliggend fietspad, dan had een rooilijn geen nut. Was dat niet het geval, bekeken we of er huizen te dicht bij de weg lagen. In die situatie heb je wel een rooilijnplan nodig. We hebben geprobeerd zo weinig mogelijk huizen onnodig te belasten met rooilijnen.
Voor 4 van die 27 km is er al een officieel rooilijnplan. Voor de overige kilometers is er nog geen of geen officieel rooilijnplan.
Hoe gaat het nu verder?
Officiële rooilijnplannen die we niet meer nodig hebben, moeten we zo snel mogelijk laten vernietigen. Voor de rooilijnplannen die we willen behouden of creëren starten we met een leeg blad. We baseren ons niet op de huidige rooilijnplannen. Dat is een hele procedure waarvoor we ook het nodige budget nodig hebben. Ik hoop dat we hier snel mee kunnen doorgaan.
